Phương pháp dự báo là gì? Các phương pháp dự báo thường dùng

lv1080
Phương pháp dự báo là gì? Các phương pháp dự báo thường dùng
5 (100%) 1 vote

Phương pháp dự báo là gì? Các phương pháp dự báo thường dùng

1/ Phương pháp dự báo là gì?

Trong quá trình sản xuất, kinh doanh, các nhà quản trị thường phải đưa ra các quyết định liên quan đến những sự việc sẽ xảy ra trong tương lai. Để cho các quyết định này có độ tin cậy và đạt hiệu quả cao, cần thiết phải tiến hành công tác dự báo. Điều này sẽ càng quan trọng hơn đối với một nền kinh tế thị trường, mang tính chất cạnh tranh cao.

Dự báo là khoa học và là nghệ thuật tiên đoán những sự việc sẽ xảy ra trong tương lai.

Tính khoa học của dự báo thể hiện ở chỗ khi tiến hành dự báo ta căn cứ trên các số liệu phản ảnh tình hình thực tế ở hiện tại, quá khứ, căn cứ vào xu thế phát triển của tình hình, dựa vào các mô hình toán học để dự đoán tình hình cơ bản sẽ xảy ra trong tương lai.

Nhưng các dự đoán này thường sai lệch hoặc thay đổi nếu xuất hiệc các tình huống kinh tế, tình huống quản trị không hoàn toàn phù hợp với mô hình dự báo. Vì vậy, cần kết hợp chặt chẽ giữa các kết quả dự báo với kinh nghiệm và tài nghệ phán đoán của các chuyên gia, các nhà quản trị mới có thể đạt được các quyết định có độ tin cậy cao hơn.

Mặt khác các kỹ thuật dự báo khác nhau thường cho ta các kết quả dự báo có khi khác xa nhau. Chưa có một kỹ thuật nào tổng quát có thể dùng cho mọi trường hợp cần dự báo. Vì vậy đối với một số vấn đề quan trọng và phức tạp, nhất là khi dự báo dài hạn người ta thường dùng một số kỹ thuật dự báo rồi căn cứ vào độ lệch chuẩn để chọn lấy kết quả thích hợp.

phương pháp dự báo là gì

phương pháp dự báo là gì

2/ Phân loại các phương pháp dự báo

a/ Căn cứ vào thời đoạn dự báo

– Dự báo ngắn hạn

Thời đoạn dự báo thường không quá 3 tháng, ít khi đến 1 năm. Loại dự báo này cần cho việc mua sắm, điều độ công việc, phân giao nhiệm vụ, cân đối các mặt trong quản trị tác nghiệp.

– Dự báo trung hạn

Thời đoạn dự báo thường từ 3 tháng đến 3 năm, loại dự báo này cần thiết cho việc lập kế hoạch bán hàng, kế hoạch sản xuất, dự trù tài chính tiền mặt và làm căn cứ cho các loại kế hoạch khác.

– Dự báo dài hạn

Thời đoạn dự báo từ 3 năm trở lên. Loại dự báo này cần cho việc lập các dự án sản xuất sản phẩm mới, các định điểm cho các cơ sở mới, lựa chọn các dây chuyền công nghệ, thiết bị mới, mở rộng doanh nghiệp hiện có hoặc thành lập doanh nghiệp mới.

b/ Căn cứ vào nội dung công việc cần dự báo

– Dự báo kinh tế

Dự báo kinh tế cho các cơ quan nghiên cứu, cơ quan dịch vụ thông tin, các bộ phận tư vấn kinh tế nhà nước thực hiện.

Những chỉ tiêu này có giá trị lớn trong việc hỗ trợ, tạo tiền đề cho công tác dự báo trung hạn, dài hạn của các doanh nghiệp.

– Dự báo kỹ thuật công nghệ

Dự báo này đề cập đến mức độ phát triển khoa học kỹ thuật công nghệ trong tương lai. Loại này rất quan trọng đối với các ngành có hàm lượng kỹ thuật cao như năng lượng nguyên tử, tàu vũ trụ, dầu lửa, máy tính, nghiên cứu không gian, điện tử…

Dự báo kỹ thuật, công nghệ thường do các chuyên gia trong các lĩnh vực đặc biệt thực hiện.

– Dự báo nhu cầu sản phẩm

Thực chất của dự báo nhu cầu là dự kiến, tiên đoán về doanh số bán ra của doanh nghiệp. Loại dự báo này rất được các nhà quản trị sản xuất quan tâm.

Dự báo nhu cầu giúp cho các doanh nghiệp xác định được chủng loại và số lượng sản phẩm, dich vụ mà họ cần tạo ra trong tương lai. Thông qua dự báo nhu cầu các doanh nghiệp sẽ quyết định được quy mô sản xuất, hoạt động của công ty, là cơ sở để dự kiến về tài chính, tiếp thị, nhân sự.

3/ Các phương pháp dự báo

a/ Các phương pháp dự báo định tính

– Lấy ý kiến của ban điều hành.

– Lấy ý kiến của những người bán hàng.

– Lấy ý kiến của người tiêu dùng.

– Phương pháp chuyên gia (phương pháp Delphi).

các phương pháp dự báo

các phương pháp dự báo

b/ Các phương pháp dự báo định lượng

Các phương pháp dự báo định lượng đều dựa trên cơ sở Toán học, Thống kê. Để dự báo nhu cầu tương lai, không xét đến các nhân tố ảnh hưởng khác ta có thể dùng các phương pháp dự báo theo dãy số thời gian. Khi cần xét đến các nhân tố khác ảnh hưởng đến nhu cầu (ngoài thời gian) ta có thể dùng các phương pháp xét đến mối liên hệ tương quan.

–  Dự báo theo dãy số thời gian

Nhu cầu thị trường luôn biến động theo thời gian và trong những điều kiện nhất định nó thường biến động theo một xu hướng nào đó. Để phát hiện được xu hướng phát triển của nhu cầu ta cần thu thập các số liệu trong quá khứ để có được một dãy số thời gian.

Thời gian ở đây thường là tháng, quý, hoặc năm, tức là xem xét biến động qua từng thời kỳ một.

Khi đã có dãy số thời gian ta có thể xác định được xu hướng phát triển của nhu cầu. Từ đó ta có thể dự báo cho các thời kỳ tương lai.

Các biến động của nhu cầu theo thời gian có thể xảy ra một số trường hợp sau:

Có khuynh hướng tăng (giảm) rõ rệt trong suốt thời gian nghiên cứu (ký hiệu T_Trend).

+ Biến đổi theo mùa(S_seasonality).

+ Biến đổi theo chu kỳ (C_cycles).

+ Biến đổi ngẩu nhiên (R_random variations).

– Phương pháp bình quân di động

Phương pháp này thường dùng khi các số liệu trong dãy số biến động không lớn lắm. Các số bình quân di động được tính từ các số liệu của dãy số thời gian có khoảng cách đều nhau.

Chẳng hạn có dãy số thời gian được tính theo tháng bao gồm các số liệu Y1, Y2, Y3… Nếu tính số bình quân di động theo từng nhóm 3 tháng ta có:

Y1 = (Y1 + Y2 + Y3/3)

Y2 = (Y2 + Y3 + Y4 / 3)

 

Mục đích của việc lấy bình quân di động là để san bằng những biến động bất thường trong dãy số thời gian. Sau đó đưa vào số liệu bình quân di động ta sẽ dự báo được nhu cầu trong thời kỳ kế tiếp.

– Phương pháp bình quân di động có trọng số

Những số liệu mới xuất hiện trong thời kỳ cuối có giá trị lớn hơn các số liệu xuất hiện đã lâu. Để xét đến vấn đề này, ta sử dụng các trọng số để nhấn mạnh giá trị của các số liệu gần nhất, vừa xảy ra.

Việc chọn các trọng số dựa vào kinh nghiệm và sự nhạy cảm của người dự báo.

– Phương pháp san bằng số mũ

+ Nội dung phương pháp

Phương pháp này rất tiện dụng, nhất là khi dùng máy tính. Đây cũng là kỹ thuật tính số bình quân di động nhưng không đòi hỏi có quá nhiều số liệu trong quá khứ. Công thức tính nhu cầu tương lai như sau:

Ft  = F(t-1) + a[A(t-1) – F(t-1)]

Trong đó:

Ft : là nhu cầu dự báo ở thời kỳ t

F(t-1):  nhu cầu dự báo ở thời kỳ (t-1)

A(t-1) : số liệu nhu cầu thực tế ở thời kỳ (t-1)

Alpha : hệ số san bằng ( 0  a 1 )

– Phương pháp san bằng số mũ có điều chỉnh xu hướng

Phương pháp sang bằng số mũ đơn giản không thể hiện rõ xu hướng biến động. Do đó cần phải xử dụng thêm kỹ thuật điều chỉnh xu hướng.

Cách làm như sau: đầu tiên tiến hành dự báo theo phương pháp san bằng số mũ đơn giản sau đó sẽ thêm vào một lượng điều chỉnh ( âm hoặc dương).

– Dự báo theo các mối liên hệ tương quan      

+ Dự báo trên cơ sở đường hồi quy tương quan tuyến tính

+ Xác định hệ số co giãn

+ Xác định sai chuẩn

+ Xác định hệ số tương quan

c/ Giám sát và kiểm soát dự báo

Khi đã có các số liệu dự báo đã được chấp nhận (tính bằng một hoặc vài phương pháp nói trên) ta có thể đưa ra để thực hiện.

Qua từng thời kỳ các số liệu thực tế có thể không khớp với số liệu dự báo. Vì vậy cần tiến hành công tác theo dõi, giám sát và kiểm soát dự báo. Nếu mức độ chênh lệch giữa thực tế và dự báo nằm trong phạm vi cho phép thì không cần phải xét lại phương pháp dự báo đã sử dụng. Ngược lại nếu chênh lệch này quá lớn vượt khỏi phạm vi cho phép thì cần nghiên cứu sửa đổi phương pháp dự báo cho phù hợp.

Trên đây là các phương pháp dự báo thường gặp và được sử dụng rất nhiều trong nghiên cứu, báo cáo khoa học. Chúc các bạn học tập tốt!

Hiện tại, chúng tôi đang cung cấp dịch vụ

viết thuê tiểu luận

Viết thuê luận văn thạc sĩ

Viết khóa luận tốt nghiệp thuê

Dịch vụ chạy SPSS

chuyên nghiệp nhất thị trường. Nếu bạn không có thời gian hoàn thành bài luận, hãy liên hệ ngay cho chúng tôi nhé!